#۹۶فصل ۶: تکنیک‌های گروهی تولید گزینه‌های خلاقانه• گزینه‌های خلاقانه گروهیتفکر انسان‌شناختی، ساختاریافته و بصری (Ethnographic & Diagrammatic)مشارکت گروهی۲ تا ۳ ساعت کارگاهی(متوسط تا زمان‌بر)

روش TKJ

Name: جعبهابزار پیشرفته حل مسئله: ۱۱۵ تکنیک خلاقانه
Author: مجتبی گودرزی

TKJ Method

برگرفته از کتاب «جعبه‌ابزار پیشرفته حل مسئله: ۱۱۵ تکنیک خلاقانه» | تألیف و گردآوری: مجتبی گودرزی، ترجمه آزاد منابع: مهرشید گودرزی

خلاصه و عصاره کاربردی تکنیک:

تکنیک نامدار انسان‌شناس ژاپنی جیرو کاواکیتا؛ فرآیند دو فازی کلامی-تصویری برای تعریف عمیق مسئله و سپس زایش راه‌حل‌ها با استفاده از کارت‌های استاندارد، نام‌گذاری مفهومی خوشه‌ها و رسم نمودارهای روابط همبستگی.

شناسنامه استاندارد و پارامترهای عملیاتی تکنیک

دسته‌بندی موضوعی

گزینه‌های خلاقانه گروهی

نوع تفکر غالب

انسان‌شناختی، ساختاریافته و بصری (Ethnographic & Diagrammatic)

شیوه مشارکت

گروهی

زمان تخمینی اجرامتوسط تا زمان‌بر

۲ تا ۳ ساعت کارگاهی

کارگاهی

نوع ورودی

کارت‌های شاخص ۳×۵ برای تعریف مسئله، کارت‌های ۱۲×۷ برای راه‌حل‌ها

نوع خروجی

تعریف شفاف مسئله و نمودار ساختاری راه‌حل‌ها

کاربرد کلیدی

طراحی و توسعه محصولات فناورانه، برنامه‌ریزی استراتژیک در نظام سلامت، مدیریت مسائل شهری و کارگاه‌های تفکر طراحی (Design Thinking).

وجه تمایز تکنیک:

تفکیک سفت‌وسخت جلسه به دو فاز مجزا (فاز اول: دستیابی به تعریف متفق‌القول از چیستی مسئله با کارت‌های ۳×۵؛ فاز دوم: حل مسئله با کارت‌های بزرگتر) همراه با کدگذاری بصری.

مثال کاربردی سریع:

یک بیمارستان برای حل معضل شلوغی اورژانس، ابتدا در فاز اول TKJ با ۲۰ کارت به تعریف مشترک 'فرسودگی تریاژ و کمبود تخت بستری' می‌رسد و سپس در فاز دوم راه‌حل‌های تریاژ موازی را دیاگرام‌سازی می‌کند.

مزایا و معایب اجرایی در سازمان

مزایا و ارزش‌آفرینی:

جلوگیری از حل مسئله اشتباهی، ایجاد همدلی عمیق و اجماع ساختاری در تیم، ترکیب بی‌نظیر تفکر کلامی با تفکر بصری و نقشه‌ای.

معایب و ریسک‌های احتمالی:

نیازمند زمان کافی و تعهد به اجرای دقیق هر دو فاز، نیازمند ابزار فیزیکی کارت‌ها و فضای کارگاهی بزرگ.

موارد کاربرد در صنایع و بخش‌های سازمانی

مدیریت بیمارستان و سلامت: تحلیل موانع فرآیند پذیرش بیمار و تدوین پروتکل‌های تریاژ با متد TKJ.

توسعه محصولات دیجیتال: تعریف دقیق نیاز پنهان کاربر و سپس طراحی معماری فیچرهای اپلیکیشن.

برنامه‌ریزی شهری و جامعه‌محور: شناسایی ریشه‌های بزهکاری در یک محله و ساخت دیاگرام‌های راهکار اجتماعی.

چرایی استفاده و ضرورت راهبردی تکنیک

۱نصف راه‌حل در فهم درست صورت مسئله است: اکثر تیم‌ها به سرعت به سمت راه‌حل می‌دوند در حالی که مسئله را اشتباه فهمیده‌اند.

۲نام‌گذاری مفهومی دسته‌ها معجزه می‌کند: تقلیل داده‌های خام به چند مفهوم انتزاعی دقیق، بار شناختی مغز را آزاد می‌سازد.

۳تبادل تصادفی کارت‌ها سوگیری را می‌کشد: وقتی کارت‌های دیگران در دست شماست، تعصب دفاع از ایده خود از بین می‌رود.

۴ترکیب واژگان و نمودار: ذهن انسان با دیدن فلش‌های ارتباطی میان خوشه‌ها، راه‌حل‌های ارگانیک خلق می‌کند.

شرح و مبانی مفهومی روش در کتاب

«روش TKJ» در سال ۱۹۶۴ توسط جیرو کاواکیتا (Jiro Kawakita)، استاد انسان‌شناسی موسسه فناوری توکیو بر پایه متد معروف KJ ابداع شد. این روش دو فاز ساختاریافته دارد: در فاز اول (تعریف مسئله)، اعضا ۱۵ تا ۲۰ زاویه از مشکل را روی کارت‌های ۳×۵ می‌نویسند. کارت‌ها به طور تصادفی توزیع شده، بلند خوانده می‌شوند، خوشه‌بندی شده و برای هر خوشه اسمی استعاری انتخاب می‌شود تا صورت مسئله مشترک تدوین شود. در فاز دوم (حل مسئله)، راه‌حل‌ها روی کارت‌های ۱۲×۷ نوشته شده، به همان شیوه دسته‌بندی و روی دیاگرام نهایی ترسیم می‌شوند.

سناریوی پیاده‌سازی گام‌به‌گام در دنیای واقعی

تعریف و حل چالش ریزش کاربران اپلیکیشن خدمات مالی با روش TKJ

گام ۱: فاز اول TKJ - نگارش کارت‌های ۳×۵ تعریف مسئلهتیم در ۱۰ دقیقه بیش از ۵۰ کارت نوشتند: 'پیچیدگی رمز دوم'، 'طولانی بودن احراز هویت تصویری'، 'ترس از به سرقت رفتن اطلاعات' و...

گام ۲: توزیع تصادفی و نام‌گذاری خوشه‌هاکارت‌ها تصادفی پخش شد؛ با خواندن کارت‌ها، ۳ خوشه اصلی شکل گرفت و نام‌گذاری شد: 'سد اولیه ورود'، 'اضطراب روانی کاربر' و 'ابهام در ارزش اولیه'.

گام ۳: تدوین بیانیه اجماعی صورت مسئلهتیم متفق‌القول شد: 'مسئله، اضطراب کاربر در ورود اول است نه تنوع خدمات'.

گام ۴: فاز دوم TKJ - بارش راه‌حل‌ها روی کارت‌های ۱۲×۷اعضا برای رفع اضطراب راه‌حل نوشتند: ورود با اثر انگشت بدون رمز، تور آموزشی تعاملی گام‌به‌گام و ضمانت بیمه رایگان تراکنش.

گام ۵: رسم دیاگرام روابط و اجرای راهکارکارت‌های راه‌حل به شکل دیاگرام وابستگی روی دیوار ترسیم شد؛ پیاده‌سازی این مسیر موجب کاهش ۶۸ درصدی ریزش کاربران جدید در هفته اول شد.

آیا این تکنیک برای سازمان یا همکاران شما مفید است؟

می‌توانید لینک این تکنیک را مستقیماً برای تیم خود ارسال کنید یا در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید.

تکنیک قبلی (#۹۵)

تیم‌های پنج‌نفره (تیک فایو)

تکنیک بعدی (#۹۷)

ماتریس غربالگری ایده‌ها

پرسش‌ها و گفتگوهای تجربی

دیدگاه‌ها و سوالات تحلیلی خود را با مولف و متخصصان در میان بگذارید.

دیدگاه‌ها پس از بازبینی منتشر می‌شوند

هنوز پرسشی برای این بخش ثبت نشده است. نخستین دیدگاه را شما مطرح کنید.

طرح دیدگاه یا چالش عملیاتی

دیدگاه شما پس از ثبت، مستقیماً در پنل مدیریت سیمپراگو جهت تایید و پاسخ قرار می‌گیرد.